सर्व गुगल मॅप्स लोकल गाईड नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा 
आज ४ जानेवारी २०२६ , ह्या वर्षी चा पहिला प्रवास व गुगल मॅप्स लोकल गाईड योगदान चळवळीचा नवीन सुरुवात करत आहे, उद्देश आपला वारसा, आपला नकाशा ह्या एक कलमी कार्यक्रमवर मी वर्षभर माझे गुगल मॅप्स वर योगदान देणार आहे, विशेष म्हणजे आपला वैभवशाली वारसा ह्या वर्षी प्राधान्याने समोर असतील व मराठी भाषा गुगल मॅप्स वर प्रथम क्रमांकावर यावी ह्यासाठी प्रत्येक रिव्ह्यू मी ह्या वर्षी प्राधान्य देणार आहे, आपणही ह्या उपक्रमात सहभागी होऊन ह्या चळवळींचे सक्रिय सभासद व्हा हि विनंती आणि अपेक्षा करतो.
( गुगल मॅप्स लोकल गाईड वर्ग १० @SagarKulkarni ने बनवलेले पोस्टर)
आपला वारसा, आपला नकाशा: डिजिटल युगातील संस्कृती संवर्धनाचे नवीन पर्व -
महाराष्ट्र ही संतांची, वीरांची आणि कलावंतांची भूमी आहे. सह्याद्रीच्या कडेकपारीपासून ते कोकणच्या अथांग समुद्रापर्यंत आणि गडकिल्ल्यांच्या अभेद्य तटबंदीपासून ते अजिंठा-वेरुळच्या लेण्यांपर्यंत, या राज्याला एक गौरवशाली इतिहास आणि भूगोल लाभला आहे. पूर्वी हा इतिहास केवळ पुस्तकांमध्ये किंवा पोवाड्यांमध्ये मर्यादित होता. मात्र, आजच्या माहिती तंत्रज्ञानाच्या युगात हा वारसा जतन करण्याची आणि जगापर्यंत पोहोचवण्याची पद्धत बदलली आहे. “आपला वारसा, आपला नकाशा” हे केवळ एक घोषवाक्य नसून, ती आधुनिक काळाची गरज आहे. गुगल मॅप्ससारख्या माध्यमाचा वापर करून आपण ‘लोकल गाईड’ बनून आपल्या महाराष्ट्राची संस्कृती जागतिक नकाशावर ठळकपणे मांडू शकतो, हाच या चित्राचा मुख्य संदेश आहे.
महाराष्ट्राच्या वैभवाचे दर्शन:
दिलेल्या चित्रातील नकाशा पाहिला असता महाराष्ट्राच्या विविधतेचे दर्शन घडते. नकाशावर दर्शविलेली ठिकाणे ही केवळ पर्यटन स्थळे नाहीत, तर ती आपल्या अस्मितेची प्रतीके आहेत:
१. ऐतिहासिक वारसा: ‘रायगड किल्ला’ हा केवळ दगड-मातीचा ढिगारा नसून ते स्वराज्याचे तीर्थक्षेत्र आहे. ‘गेटवे ऑफ इंडिया’ हे आधुनिक इतिहासाची साक्ष देते.
२. सांस्कृतिक आणि कलात्मक वारसा: ‘अजिंठा-वेरुळ लेणी’ भारताच्या प्राचीन स्थापत्यशास्त्राचा आणि चित्रकलेचा अद्भुत नमुना जगासमोर मांडतात.
३. नैसर्गिक वारसा: ‘कोकण किनारा’ आणि ‘महाबळेश्वर’ हे महाराष्ट्राच्या निसर्गसौंदर्याचे आणि जैवविविधतेचे प्रतिनिधित्व करतात.
४. आध्यात्मिक वारसा: ‘शिर्डी’ सारखी ठिकाणे महाराष्ट्राच्या आध्यात्मिक परंपरेची साक्ष देतात.
जेव्हा आपण या ठिकाणांना गुगल मॅप्सवर ‘पिन’ करतो, तेव्हा आपण केवळ रस्ता दाखवत नसतो, तर त्या ठिकाणाचे महत्त्व अधोरेखित करत असतो.
‘लोकल गाईड’ - आधुनिक युगाचा वारकरी:
पूर्वीच्या काळी प्रवासी किंवा इतिहासकार आपली माहिती ग्रंथात लिहून ठेवत. आजच्या काळात ‘लोकल गाईड’ ही भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे. लोकल गाईड म्हणजे अशी व्यक्ती जी आपल्या परिसरातील माहिती, फोटो आणि अनुभव डिजिटल स्वरूपात मांडते.
चित्रात दाखवल्याप्रमाणे, हातातील मोबाईल हे एक शस्त्र आहे. आपल्या गावातील जुने मंदिर असो, एखादा ऐतिहासिक वाडा असो, किंवा प्रसिद्ध खाद्यपदार्थाचे ठिकाण असो; जेव्हा आपण त्याचे फोटो गुगल मॅप्सवर टाकतो आणि त्याबद्दल माहिती लिहितो, तेव्हा आपण त्या ठिकाणाला ‘डिजिटल ओळख’ देत असतो. अनेकदा पर्यटकांना मोठ्या ठिकाणांची माहिती असते, पण स्थानिक पातळीवर लपलेली अनेक ऐतिहासिक रत्ने (Hidden Gems) माहितीअभावी दुर्लक्षित राहतात. एक सजग नागरिक म्हणून ही लपलेली ठिकाणे जगासमोर आणणे हे लोकल गाईडचे कर्तव्य आहे.
पर्यटन आणि अर्थकारणाला चालना:
“आपला वारसा, आपला नकाशा” या मोहिमेचा थेट संबंध अर्थकारणाशी आहे. जेव्हा आपण एखाद्या ठिकाणाची अचूक माहिती, रस्ते आणि सोयी-सुविधांची माहिती मॅपवर अपडेट करतो, तेव्हा पर्यटकांचा आत्मविश्वास वाढतो. पर्यटक वाढले की स्थानिक व्यवसायांना चालना मिळते.
उदाहरणार्थ, कोकणातील एखाद्या छोट्या गावात जर कोणी ‘घरगुती जेवणाचे’ उत्तम हॉटेल चालवत असेल आणि लोकल गाईड्सनी त्याला चांगले रेटिंग दिले, तर जगाच्या पाठीवरून येणारा पर्यटक तिथे नक्कीच भेट देईल. यामुळे स्थानिक रोजगार वाढतो आणि आपल्या वारशाचे जतन करण्यासाठी आर्थिक बळही मिळते.
तंत्रज्ञानाची आणि परंपरेची सांगड:
हे चित्र आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा देते की, परंपरा आणि तंत्रज्ञान हे एकमेकांचे विरोधी नसून पूरक आहेत. आपण आपल्या वारशाचा अभिमान बाळगला पाहिजे, पण तो व्यक्त करण्यासाठी आधुनिक साधनांचा वापरही केला पाहिजे. गुगल मॅप्सवर माहिती टाकणे, चुका सुधारणे, नवीन ठिकाणे जोडणे हे एक प्रकारचे राष्ट्रकार्यच आहे. यातून आपण जगाला सांगू शकतो की, “हे आमचे महाराष्ट्र आहे आणि इथे पाहण्यासारखे खूप काही आहे.”
शेवटी, “आपला वारसा, आपला नकाशा” ही मोहीम आपल्याला निष्क्रिय प्रेक्षकांकडून सक्रिय योगदानकर्ते (Contributors) बनवण्याची संधी देते. आपला मोबाईल केवळ मनोरंजनासाठी न वापरता, आपल्या मातीचा, संस्कृतीचा आणि इतिहासाचा सुगंध डिजिटल जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचवण्यासाठी वापरला पाहिजे. चला तर मग, आजच संकल्प करूया, एक जबाबदार ‘लोकल गाईड’ बनूया आणि आपल्या महाराष्ट्राचा समृद्ध वारसा अभिमानाने जगासमोर आणूया.
